MigraLing

Preliminary list of primary sources

The list is arranged chronologically per type (manuscripts & printed books). For each manuscript, the earliest datable surviving copy is mentioned (whether this is an entire copy or not). The many existing Latin translations of the early Greek grammars have not been listed here (except for one remarkable case), but they will be included in the analysis, as they are of interest, among other things, for the shift in metalanguage from Greek to Latin. Latin orthography has been regularised throughout.

Manuscripts

Different redactions exist of some grammars (e.g. Georgios Scholarios’); these will be involved in the analysis, as they are indicative of different target audiences of students. They are, however, not listed here. All manuscript grammars are composed in Greek, except Conrad Celtis’ handbook. Some of these manuscript grammars were frequently printed in the 15th and 16th century; these editions and their paratexts will also be analysed, but are not listed here.

  • Kalekas, Manuel. Fragmentum erotematum Manuelis Calecae. Paris, Bibliothèque Nationale de France, Grec 425, fols. 80-87, ca. 1391–96.
  • Chrysoloras, Manuel. Erotemata. Vatican City, Bibliotheca Apostolica Vaticana, Pal. Gr. 116, fols. 1-22, 1406.
  • Scholarios, Georgios. Grammatica Graeca simpliciter breviterque dicta. Padua, Biblioteca Civica, C.M. 938, ca 1430.
  • Laskaris, Konstantinos. Ἐπιτομὴ τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου. Paris, Bibliothèque Nationale de France, Grec 2590 [with Latin dedication letter to Ippolyta Sforza], ca. 1463.
          • ———. Canonum in grammatica Graecorum liber ad Hippolitam Vicecomitem. Milan, Veneranda Biblioteca Ambrosiana, N 264 sup. fols. 1r-41r. Translated into Latin verses by Bonino Mombrizio [who also dedicated it to Ippolyta Sforza], ca. 1463–65.
  • Gazes, Theodoros. Grammaticae introductio. Padua, Biblioteca del Seminario Vescovile, 40, 1 February 1467.
  • Manuzio, Aldo. Grammaticae institutiones Graecae. Milan, Veneranda Biblioteca Ambrosiana, P 35 sup., before February 1515 (but already begun in the 1480s).
  • Kamariotes, Matthaios. Introductio in artem grammaticam. Oxford, Bodleian Library, Auct. F. 6. 26 (Misc. 120), fols. 4-66, by 1490.
  • Celtis, Conrad. Institutio grammaticae Graecae. Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, Lat. 3748, fols. 23r-247v, soon after 1491.

Printed books

  • Nebrija, Antonio de. A la mui alta y assi esclarecida princesa doña Isabel la tercera deste nombre Reina i señora natural de España y las islas de nuestro mar. Comienza la gramatica que nuevamente hizo el maestro Antonio de Lebrixa sobre la lengua castellana. Salamanca: [s.n.], 1492.
  • Chalkondyles, Demetrios. Δημητρίου Χαλκονδύλου ἐρωτήματα συνοπτικὰ τῶν ὀκτώ τοῦ λόγου μερῶν μετά τινων χρησίμων κανόνων. [Milan]: [Ulrich Scinzenzeler], [1493/94].
  • Bolzanio, Urbano. Institutiones Graecae grammatices. Venice: Aldo Manuzio, 1497.
  • Simler, Georg. “Isagogicum in literas Graecanicas.” In Quae hoc libro continentur. […] Observationes de arte grammatica, sig. AAir-EEiijv. Tübingen: Thomas Anshelm, 1512.
  • Guillén de Brocar, Arnao. “Introductio quam brevissima ad Graecas literas.” In Novum testamentum Graece et Latine in Academia Complutensi noviter impressum, edited by Arnao Guillén de Brocar, sig. air-giiir. [Alcalá de Henares]: [Arnao Guillén de Brocar], 1514.
  • Aleandro, Girolamo. Tabulae sane quam utiles Graecarum musarum adyta compendio ingredi cupientibus. Paris: Gilles de Gourmont, 1515.
  • Croke, Richard. Tabulae Graecas literas compendio discere cupientibus, sane quam utiles. Leipzig: Valentin Schuman, 1516.
  • Nachtgall, Ottomar. Progymnasmata Graecanicae literaturae. Strasbourg: Johann Knobloch, 1517.
  • Melanchthon, Philipp. Institutiones Graecae grammaticae. Tübingen & Hagenau: Anshelm, 1518.
  • Oecolampadius, Johannes. Dragmata Graecae literaturae. Basle: Andreas Cratander & Servatius Cruft, 1518.
  • Amerot, Adrien. Compendium Graecae grammatices, perspicua brevitate complectens, quicquid est octo partium orationis. Louvain: Thierry Martens, 1520.
  • Chéradame, Jean. Grammatica isagogica […] ex diversis auctoribus ad studiosorum utilitatem selecta. Paris: Gilles de Gourmont, 1521.
  • Ceporin, Jakob. Compendium Graecae grammaticae. Basle: Valentin Curio, 1522.
  • Pagnino, Santes. Habes candide lector duos tomos isagogae ad linguam Graecam capessendam septem continentes libros. Avignon: Jean de Channey, 1525.
  • Winter von Andernach, Johann. Syntaxis Graeca nunc recens, et nata, et edita. Paris: Gilles de Gourmont, 1527.
  • Budé, Guillaume. Commentarii linguae Graecae. [Paris]: Josse Bade, 1529.
  • Metzler, Johannes. Primae grammatices Graecae partis rudimenta. Hagenau: Johann Setzer, 1529.
  • Trissino, Gian Giorgio. La grammatichetta. Vicenza: Tolomeo Gianicolo, 1529.
  • Clenardus, Nicolaus. Institutiones in linguam Graecam. Louvain: Rutger Rescius & Johann Sturm, 1530.
  • Palsgrave, John. Lesclarcissement de la langue francoyse. [S.l.]: John Hawkins, 1530.
  • Oridryus, Arnoldus. Summa linguae Graecae, utilissima grammaticam Graecam auspicantibus. Paris: Chrétien Wechel, 1531.
  • Dubois, Jacques. In linguam Gallicam isagωge, una cum eiusdem grammatica Latino-Gallica, ex Hebraeis, Graecis et Latinis auctoribus. Paris: Robert Estienne, 1531.
  • Varennius, Johannes. Syntaxis linguae Graecae, ea potissimum complectens quae a Latinis dissentiunt. Louvain: Rutger Rescius & Bartholomaeus Gravius, 1532.
  • Lopadius, Ludovicus. Graecae linguae rudimenta. Basle: [B. Lasius & T. Platter], 1536.
  • Vergara, Francisco de. De Graecae linguae grammatica libri quinque: Opus nunc primum natum et excusum. Alcalá de Henares: Michael de Eguia, 1537.
  • Scaliger, Julius Caesar. De causis linguae Latinae libri tredecim. Lyon: Sebastian Gryphius, 1540.
  • Girard, Charles. Graecarum institutionum libelli undecim. [Paris & Bourges]: Simon de Colines & Jean Engellier, 1541.
  • Ringelbergh, Joachim Sterck van. Lucubrationes, vel potius Absolutissima κυκλοπαίδεια: Nempe liber de ratione studii, utriusque linguae, grammatice, dialectice, rhetorice, mathematice et sublimioris philosophiae multa. Basle: Bartholomeus Westheimer, 1541.
  • Macropedius, Georgius. Graecarum institutionum rudimenta. Paris: Jean Loys of Tielt, 1542.
  • Pillot, Jean. Gallicae linguae institutio, Latino sermone conscripta. Paris: Estienne Groulleau, 1550.
  • Neander, Michael. Graecae linguae erotemata. Basle: Johann Oporin, 1553.
  • Anon. Util y breve institution para aprender los principios y fundamentos de la lengua Hespañola | Institution tresbrieve et tresutile pour aprendre les premiers fondemens de la langue Espagnole | Institutio brevissima et utilissima ad discenda prima rudimenta linguae Hispanicae. Louvain: Bartholomaeus Gravius, 1555.
  • Núñez, Pedro Juan. Institutiones grammaticae linguae Graecae. Valencia: Johannes Mey, 1555/56.
  • Ruland, Martin. De lingua Graeca eiusque dialectis omnibus libri V. Zürich: Andreas & Jacobus Gessner, 1556.
  • Crusius, Martin. Puerilis in lingua Graeca institutio pars altera, continens omnium grammaticae partium tractationem satis absolutam: Pro scholae Memmingensis classe prima. Basle: Johann Oporin, 1558.
  • Caselius, Johannes. Graecae grammaticae progymnasmata tanta facilitate et dexteritate tradita, ut ex iis adolescens privata etiam opera paucis diebus huius linguae initia sine magno negotio recte haurire et feliciter ad irregularia, inquisitionem dialectorum et auctorum lectionem transire possit. Wittenberg: Lorenz Schwenck, 1560.
  • Ramus, Petrus. Grammatica Graeca, quatenus a Latina differt. Paris: André Wechel, 1560.
  • Crusius, Martin. Grammaticae Graecae, cum Latina congruentis, pars altera. Basle: Johann Oporin, 1563.
  • Estienne, Henri. Traicté de la conformité du language François avec le Grec, divisé en trois livres. [Genève]: [Henri Estienne], 1565.
  • Albertus, Laurentius. Teutsch Grammatick, oder Sprach-Kunst: Certissima ratio discendae, augendae, ornandae, propagandae conservandaeque linguae Alemanorum sive Germanorum, grammaticis regulis et exemplis comprehensa et conscripta. Augsburg: Michael Manger, 1573.
  • Dabercusius, Matthias Marcus. Quaestionum de grammatica Graeca libri duo. Rostock: Jacob Lucius, 1577.
  • Clajus, Johannes. Grammatica Graecae erotemata, in quibus non tantum communis in declinationibus et coniugationibus ratio, sed etiam dialecti ad poetarum cognitionem necessariae suis singulae locis indicantur. Leipzig: Johann Rhamba, 1580.
  • Brozas, Francisco Sanchez de las. Grammatica Graeca. Antwerp: Christophe Plantin, 1581.
  • Estienne, Henri. Paralipomena grammaticarum Gr. linguae inst. Item animadversiones in quasdam grammaticorum Gr. traditiones. [Geneva]: [Henri Estienne], 1581.
  • Eyck, Aert van. Tabulae Graecae, in grammaticam Graecam; ipsam rem ita studiosorum oculis, veluti lineamentis quibusdam subicientes, ut iis adiuti φιλέλληνες ipsa artis praecepta expedite solideque assequantur duce magistro pluraque alia suopte Marte, suapte industria, per se facile addiscant αὐτοδίδακτοι. Antwerp: Christophe Plantin, 1582.
  • Estienne, Henri. Hypomneses de Gall. lingua, peregrinis eam discentibus necessariae, quaedam vero ipsis etiam Gallis multum profuturae: Inspersa sunt nonnulla, partim ad Graecam, partim ad Lat. linguam pertinentia, minime vulgaria. [Geneva]: [Henri Estienne], 1582.
  • Sylburg, Friedrich. Rudimenta Graecae linguae, ad postremam Rameae grammatices editionem conformata. Frankfurt: André Wechel heirs, 1582.
  • Devares, Matthaios. Liber de Graecae linguae particulis. Rome: Francesco Zanetti, 1588.
  • Frischlin, Nicodemus. Grammaticae Graecae cum Latina vere congruentis, pars prima | Graecae grammaticae cum Latina vere congruentis, Libri quatuor posteriores. Helmstadt: Jacob Lucius & Ludolf Brandes, 1589–90.
  • Walper, Otto. Grammatica Graeca, ex optimis quibusque auctoribus, in usum Academiae Marpurgensis ceterarumque Scholarum Hussiacarum, per quaestiones et responsiones concinnata. Marburg: Paul Egenolf, 1590.
  • Clenardus, Nicolaus, Petrus Antesignanus, and Alexander Scot. Universa grammatica Graeca. Institutiones etymologicae ex N. Clenardo, cum scholiis P. Antesignani, multis his quidem in locis recognitis, auctis et emendatis, orthographia, syntaxis et prosodia, ex optimis, et qui in scholis Societatis Iesu potissimum probantur auctoribus per Alexandrum Scot, Scotum I. V. D. collectae, et suis locis insertae, scholiis et annotationibus illustratae. Lyon: Hugo a Porta & de Gabiano brothers, 1593.
  • Gretser, Jakob. Institutionum de octo partibus orationis, syntaxi et prosodia Graecorum, libri tres. Ingolstadt: David Sartorius, 1593.
  • Camden, William. Institutio Graecae grammatices compendiaria, in usum Regiae Scholae Westmonasteriensis: Scientiarum ianitrix grammatica. London: Edmund Bollifant for Simon Waterson, 1595.
  • Sursin, Jean. Grammaticae Graecae libri sex. Angers: Antoine Hernault, 1595.
  • Becherer, Johann. Synopsis grammaticae tam Germanicae quam Latinae et Graecae, in usum iuventutis scholasticae conscripta. Jena: Tobias Steinmann, 1596.
  • [Charpentier], [Antoine]. La parfaicte methode pour entendre, escrire et parler la langue Espagnole, divisée en deux parties. Paris: Lucas Breyel, 1597 [1596].

Prototype of the flexible interpretive grid of research questions

table%204.JPG
Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License